คำถาม “นิพพาน”

20-3-18

มีคำถามว่า นิพพานที่อธิบายโดย อภิธรรม มีเพียง 2 ประเภท
คือ 1. สอุปาทิเสสนิพพาน 2. อนุปาทิเสสนิพพาน

ทั้งๆที่พระพุทธเจ้าครัสไว้ในหลายพระสูตรว่า
อริยมรรคมีองค์แปด ปฏิบัติแล้ว เพื่อ อนุปาทาปรินิพพาน

.

คำตอบ พระพุทธเจ้า ทรงตรัสไว้ชัดเจน มีแค่ ๒
เพียงแต่รายละเอียด แยกไปตามเหตุปัจจัยของผู้ปฏิบัติ

.
ส่วนการปฏิบัติเพื่อ อนุปาทาปรินิพพาน
เป็นการปฏิบัติที่เกิดจากความศรัทธาในพระพุทธเจ้า
เมื่อศรัทธา จึงปฏิบัติตามที่พระพุทธเจ้าทรงตรัสสอนไว้
เกี่ยวกับการปฏิบัติเพื่ออนุปาทาปรินิพพาน
คือ เชื่อในเรื่องกรรม และการให้ผลของกรรม

ถ้ากรรมในอดีตไม่ได้มีแล้วไซร้ อัตตภาพในปัจจุบันก็ไม่พึงมีแก่เรา
ถ้ากรรมในปัจจุบันย่อมไม่มีไซร้ อัตตภาพในอนาคตก็จักไม่มีแก่เรา
เบญจขันธ์ที่กำลังเป็นอยู่ ที่เป็นมาแล้วเราย่อมละได้
เธอย่อมไม่กำหนัดในเบญจขันธ์อันเป็นอดีต
ไม่ข้องอยู่ในเบญจขันธ์อันเป็นอนาคต

.
เป็นการเจริญสมถะ มีวิปัสสนาเป็นเบื้องต้น
วิปัสสนาเกิดก่อน สมถะเกิดที่หลัง
เป็นสภาวะที่มีเกิดขึ้นตามความเป็นจริงของ
สภาวะ ศิล ที่เป็นไปเพื่อสมาธิ

เป็นผู้ประกอบพร้อมแล้ว ด้วยศีลทั้งหลายในลักษณะเป็นที่พอใจของพระอริยเจ้า:
เป็นศีลที่ไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นศีลที่ เป็นไทจากตัณหา
วิญญูชนสรรเสริญ ไม่ถูกตัณหา และทิฏฐิลูบคลำ
เป็นศีลที่เป็นไปพร้อมเพื่อสมาธิ

.

หากปฏิบัติตามพระธรรมคำสอนจริง
ผลที่ได้รับคือ อนุปาทาปรินิพพานธาตุ

.
ย่อมพิจารณาเห็นบทอันสงบระงับอย่างยิ่งด้วยปัญญาอันชอบ
ก็บทนั้นแล อันภิกษุนั้นทำให้แจ้งแล้ว โดยอาการทั้งปวง
อนุสัย คือมานะ อนุสัยคืออวิชชา เธอยังละ ไม่ได้โดยอาการทั้งปวง
เธอย่อมกระทำให้แจ้งซึ่งเจโตวิมุติ ปัญญาวิมุติ อันหาอาสวะมิได้
เพราะอาสวะทั้งหลายสิ้นไป ด้วยปัญญาอันยิ่งเอง ในปัจจุบัน เข้าถึงอยู่

“จักษุ จักษุวิญญาณ จักษุสัมผัส
เวทนาสามที่เกิดขึ้นเพราะจักษุสัมผัสเป็นปัจจัย

หู โสตวิญญาณ โสตสัมผัส
เวทนาสามที่เกิดขึ้นเพราะโสตสัมผัสเป็นปัจจัย

จมูก ฆานวิญญาณ ฆานสัมผัส
เวทนาสามที่เกิดขึ้นเพราะฆานสัมผัสเป็นปัจจัย

ลิ้น ชิวหาวิญญาณ ชิวหาสัมผัส
เวทนาสามที่เกิดขึ้นเพราะชิวหาสัมผัสเป็นปัจจัย

กาย กายวิญญาณ กายสัมผัส
เวทนาสามที่เกิดขึ้นเพราะกายสัมผัสเป็นปัจจัย

ใจ มโนวิญญาณ มโนสัมผัส
เวทนาสามที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัย
ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา
ไม่ควรที่จะตามเห็นสิ่งนั้นว่า
นั่นของเรา นั่นเป็นเรา นั่นเป็นตัวตนของเรา

เมื่อเห็นอยู่อย่างนี้
ย่อมเบื่อหน่าย ย่อมคลายกำหนัด ย่อมหลุดพ้น
เมื่อหลุดพ้นแล้ว ย่อมมีญาณหยั่งรู้ว่า หลุดพ้นแล้ว
รู้ชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว
กิจที่ควรทำ ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้ มิได้มี”

.

หมายถึง การรู้ชัดในสภาวะจิตดวงสุดท้ายก่อนทำกาละ
หากยังไม่ทำกาละ เป็นสภาวะของอนุโลมญาณ มรรคญาณ ผลญาณ
อาจมีเกิดขึ้น ขณะมีชีวิต ซึ่งไม่จำเป็นต้องเป็นพระอรหันต์
แต่อาจเป็นบุคคลบัญญัติ/อริยบุคคล ประเภทใดประเภทหนึ่ง

.
หรือเป็นสภาวะจิตดวงสุดท้าย ที่มีเกิดขึ้นขณะกำลังทำกาละ กล่าวคือ

ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นพระอรหันตขีณาสพ อยู่จบพรหมจรรย์
ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ปลงภาระลงได้แล้ว
มีประโยชน์ของตนอันบรรลุแล้ว
มีสังโยชน์ในภพสิ้นรอบแล้ว
หลุดพ้นแล้วเพราะรู้โดยชอบ

เวทนาทั้งปวงในอัตภาพนี้แหละของภิกษุนั้น
เป็นธรรมชาติอันกิเลสทั้งหลายมีตัณหาเป็นต้น
ให้เพลิดเพลินมิได้แล้ว จัก (ดับ) เย็น

.

ข้อปฏิบัติเพื่ออนุปาทาปรินิพพาน
โดยการเจริญวิปัสสนา มีสมถะเป็นเบื้องต้น
สมถะเกิดก่อน วิปัสสนาเกิดที่หลัง

ดูกรภิกษุทั้งหลาย เราย่อมบัญญัติความกำหนดรู้กาม
ทั้งหลายด้วย ย่อมบัญญัติความกำหนดรู้รูปทั้งหลายด้วย
ย่อมบัญญัติความกำหนดรู้เวทนาทั้งหลายด้วย
เราเป็นผู้หายหิวแล้ว ดับแล้ว เย็นแล้ว
ย่อมบัญญัติอนุปาทาปรินิพพานในปัจจุบัน ฯ

.

จะสมถะเกิดก่อนวิปัสสนา
หรือวิปัสสนาเกิดก่อนสมถะ
จะเลือกปฏิบัติแบบไหน แล้วแต่เหตุปัจจัยของผู้นั้น
ยังไงก็อยู่ในข้อปฏิบัติ ปฏิทา ๔

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทา ๔ ประการนี้ ๔ ประการเป็นไฉน
คือ ปฏิบัติลำบากทั้งรู้ได้ช้า ๑ ปฏิบัติลำบากแต่รู้ได้เร็ว ๑
ปฏิบัติสะดวกแต่รู้ได้ช้า ๑ ปฏิบัติสะดวกทั้งรู้ได้เร็ว ๑
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ปฏิปทา ๔ ประการนี้แล ดูกรภิกษุทั้งหลาย
บรรดาปฏิปทา ๔ ประการนี้ ปฏิบัติสะดวกทั้งรู้ได้เร็วเป็นเลิศ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายแม้ผู้ปฏิบัติอย่างนี้แลมีอยู่

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความเป็นอย่างอื่นมีอยู่แท้
ความแปรปรวนมีอยู่แก่สัตว์ทั้งหลายแม้ปฏิบัติอย่างนี้

ดูกรภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมหน่ายแม้ในปฏิปทานั้น
เมื่อหน่ายในปฏิปทานั้น ย่อมคลายกำหนัดในสิ่งที่เลิศ จะป่วยกล่าวไปไยในสิ่งที่เลวเล่า ฯ

.

เมื่อเขียนมาถึงตรงนี้ ทำให้เห็นรายละเอียดที่ชัดเจนมากขึ้น
ในเรื่องของความแตกต่างระหว่าง

การปฏิบัติเพื่อรู้ โดยตามลำดับ ละโดยตามลำดับ
ได้แก่ โสดา สกิทาคา อนาคามี อรหันต์

ตัววัดผล จะดูเรื่องสังโยชน์ เป็นหลัก
คือ ตามความเห็นของตน ตามความเป็นจริงหรือไม่ นั่นอีกเรื่องหนึ่ง

ข้อปฏิบัติ ได้แก่ ปฏิปทา ๔
หรือเรียกว่า การเจริญสมถะและวิปัสสนา ในมรรคมีองค์ ๘

.

กับ

.
การปฏิบัติเพื่ออนุปาทาปรินิพพาน
เกิดจาก ความศรัทธาในพระพุทธเจ้า
เป็นเหตุปัจจัยให้ ปฏิบัติตามพระธรรมคำสอน
คือ เชื่อในเรื่องกรรม/การกระทำ และการให้ผลของกรรม
ไม่ได้มีเรื่องของการละสังโยชน์ หรือการจ้องดูเพื่อที่จะรู้สังโยชน์ มาเกี่ยข้องแต่อย่างใด

สำหรับชาวบ้านอย่างเราๆ ที่ไม่รู้ปริยัติ หรือคำเรียกต่างๆ
กล่าวคือ ปฏิบัติอย่างเดียว ไม่รู้จักคำเรียกต่างๆ

การปฏิบัติจะมีลักษณะที่ชัดเจน คือ ศิล ที่เป็นไปเพื่อสมาธิ
ได้แก่ การเจริญสมถะ มีวิปัสสนาเป็นเบื้องต้น ซึ่งอยู่ในส่วนหนึ่งของปฏิทา ๔
หรือเรียกว่า การเจริญสมถะและวิปัสสนา ในมรรคมีองค์ ๘

Advertisements

ปฏิบัติที่เรียกว่า ลำบากแและสบาย

ปฏิบัติที่เรียกว่า ลำบาก
และปฏิบัติที่เรียกว่า สบาย
ล้วนเป็นเรื่องของความรู้สึกที่มีเกิดขึ้นทางใจล้วนๆ

.

ทุกขาปฏิปทาทันธาภิญญา ปฏิบัติลำบากทั้งรู้ได้ช้า ๑
ทุกขาปฏิปทาขิปปาภิญญา ปฏิบัติลำบากแต่รู้ได้เร็ว ๑

ข้อปฏิบัติ ได้แก่ การเจริญสมถะมีวิปัสสนาเป็นเบื้องต้น
(วิปัสสนา/ไตรลักษณ์เกิดก่อน สมถะ/สัมมาสมาธิ เกิดทีหลัง)

.

สุขาปฏิปทาทันธาภิญญา ปฏิบัติสะดวกแต่รู้ได้ช้า ๑
สุขาปฏิปทาขิปปาภิญญา ปฏิบัติสะดวกทั้งรู้ได้เร็ว ๑

ข้อปฏิบัติได้แก่ การเจริญวิปัสสนามีสมถะเป็นเบื้องต้น
(สมถะ/สัมมาสมาธิ เกิดก่อน วิปัสสนา/ไตรลักษณ์เกิดทีหลัง)

.

ทั้งสุขาและทุกขาปฏิปทา จะรู้ช้าหรือรู้เร็ว
เป็นเรื่องของอินทรีย์ ๕ ตัวแปรของสภาวะทั้งหมด คือ ปัญญินทรีย์

กล่าวคือ ถึงแม้จะมี อนุโลมญาณ มรรคญาณ ผลญาณเกิดขึ้นแล้ว
แต่ปัญญินทรีย์อ่อน ได้แก่ การรู้แจ้งแทงตลอดในอริยสัจ ๔ มีเกิดขึ้นช้า

ด้วยเหตุปัจจัยนี้ เป็นเหตุปัจจัยให้
ไม่รู้ชัดวิธีการกระทำเพื่อดับเหตุแห่งทุกข์
(รู้แค่เปลือก ไม่รู้ถึงที่สุด)

จึงชื่อว่า ปฏิบัติลำบากและปฏิบัติสะดวก แต่รู้ได้ช้า

.
การแจ้งแทงตลอดในอริยสัจ ๔ จะมีเกิดขึ้นได้ ต้องแจ้งใน นิพพาน
ในแง่ของการนำมากระทำเพื่อดับเหตุแห่งทุกข์(ดับเหตุปัจจัยของการเกิด)

เมื่อแจ้งในนิพพาน ตามความเป็นจริง
ที่สามารถนำมากระทำเพื่อดับเหตุแห่งทุกข์ได้

เป็นเหตุปัจจัยให้แจ้งใน ผัสสะและอริยสัจ ๔

และเป็นเหตุปัจจัยให้แจ้งใน ปฏิจจสมุปบาทและอริยสัจ ๔ ในที่สุด

.

หัวใจพระธรรมคำสอน ที่พระพุทธเจ้าทรงตรัสไว้
ทุกข์
เหตุแห่งทุกข์
ความดับทุกข์
ทางให้ถึงความดับทุกข์

พระพุทธเจ้าทุกพระองค์ ทรงตรัสรู้อริยสัจ ๔

.

.

ทบทวนสภาวะสัญญา มีรายละเอียดเพิ่ม
แต่กระชับใจความมากขึ้น

ภพดับเป็นนิพพาน

เมื่อรู้ชัดในอริยสัจ ๔
ย่อมรู้ “ภพดับเป็นนิพพาน” เหมือนๆกันหมด
ไม่จำเป็นต้องเป็นพระอรหันต์ก่อน ถึงจะรู้

.

.

[๒๗๔] ป. ดูกรท่านนารทะ เว้นจากความเชื่อ ความพอใจ การฟัง
ตามเขามา ความตรึกไปตามอาการ การทนต่อความเพ่งพินิจด้วยทิฐิ

ท่านนารทะมีญาณเฉพาะตัวท่านว่า
ภพดับเป็นนิพพาน ดังนี้หรือ ฯ

.
นา. ท่านปวิฏฐะ เว้นจากความเชื่อ ความพอใจ การฟังตามเขามา ความ
ตรึกไปตามอาการ การทนต่อความเพ่งพินิจด้วยทิฐิ

ผมย่อมรู้ ย่อมเห็นอย่างนี้ว่า
ภพดับเป็นนิพพาน ฯ

.

ป. ถ้าอย่างนั้น ท่านนารทะก็เป็นพระอรหันตขีณาสพหรือ ฯ

.
นา. อาวุโส ข้อว่าภพดับเป็นนิพพาน
ผมเห็นดีแล้วด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง
แต่ว่าผมไม่ใช่พระอรหันตขีณาสพ

อาวุโส เปรียบเหมือนบ่อน้ำในหนทางกันดาร
ที่บ่อนั้นไม่มีเชือกโพงจะตักน้ำก็ไม่มี

ลำดับนั้นบุรุษถูกความร้อนแผดเผา
เหน็ดเหนื่อย หิว ระหาย เดินมา

เขามองดูบ่อน้ำนั้น ก็รู้ว่ามีน้ำ
แต่จะสัมผัสด้วยกายไม่ได้ ฉันใด

.
ดูกรอาวุโส ข้อว่า ภพดับเป็นนิพพาน
ผมเห็นดีแล้วด้วยปัญญาอันชอบตามความเป็นจริง

แต่ว่า ผมไม่ใช่พระอรหันตขีณาสพ
ฉันนั้นเหมือนกัน ฯ

.
http://www.84000.org/tipitaka/pitaka2/v.php

.

.

อา. ก็ในสมัยนั้น ท่านพระสารีบุตรเป็นผู้มีสัญญาอย่างไร ฯ

สา. ดูกรท่านผู้มีอายุ สัญญาอย่างหนึ่งย่อมเกิดขึ้นแก่ผมว่า
การดับภพเป็นนิพพาน การดับภพเป็นนิพพาน ดังนี้แล
สัญญาอย่างหนึ่งย่อมดับไป

ดูกรท่านผู้มีอายุ เมื่อไฟมีเชื้อกำลังไหม้อยู่
เปลวอย่างหนึ่งย่อมเกิดขึ้น เปลวอย่างหนึ่งย่อมดับไป แม้ฉันใด

ดูกรท่านผู้มีอายุ สัญญาอย่างหนึ่งย่อมเกิดขึ้นแก่ผมว่า
การดับภพเป็นนิพพาน การดับภพเป็นนิพพาน ดังนี้
สัญญาอย่างหนึ่งย่อมดับไป ฉันนั้นเหมือนกันแล

ดูกรท่านผู้มีอายุ ก็แลในสมัยนั้น
ผมได้มีสัญญาว่า การดับภพเป็นนิพพาน ดังนี้ ฯ

.
http://www.84000.org/tipitaka/attha/v.php?B=24&A=186&Z=277

รู้แจ้งนิพพาน

เมื่อรู้แจ้งเห็นจริงในสภาวะของพระนิพพาน
เป็นเหตุปัจจัยให้แจ้งใน อริยสัจกับปฏิจจะ และอริยสัจกับผัสสะ

จิตจะเป็นปกติ ไม่มีความอยากทำเพื่อเป็นอะไรหรือได้อะไร
แต่ทำเป็นปกติเหมือนต้องกินข้าวหรือทำกิจวัตรประจำวัน
คือ ไร้รูปแบบ ไร้ร่องรอย

คนภายนอกจะดูไม่ออกว่านี่กำลังเดินจงกรม นี่กำลังทำสมาธิ
เหตุเพราะ จิตเป็นสมาธิเนืองๆ

เมื่อรู้ชัดในอารมณ์ของจิต จิตจึงปล่อยวางจากรูปแบบต่างๆ
โดยไม่ต้องพยายามทำเพื่อที่จะให้จิตเกิดการปล่อยวาง

และไม่มีความสงสัยอยากรู้ในสภาวะต่อไป
เพราะรู้ชัดด้วยตนเองแล้ว จึงสิ้นสงสัย

จึงมิได้ทำเพราะความอยากมี อยากได้
อยากเป็นอะไรๆในบัญญัติแต่อย่างใด

เพราะเหตุนี้นี่แหละ เรียกว่าทำตามเหตุปัจจัยที่มีอยู่
จิตนับวันจึงเป็นปกติมากขึ้นเรื่อยๆ

ทิฏฐธรรมนิพพานทิฏฐิ ๕

ทิฏฐธรรมนิพพานทิฏฐิ ๕

[๕๐] ดูกรภิกษุทั้งหลาย สมณพราหมณ์พวกหนึ่ง
มีทิฏฐิว่า นิพพานในปัจจุบัน ย่อมบัญญัติว่า

นิพพานปัจจุบันเป็นธรรมอย่างยิ่ง
ของสัตว์ผู้ปรากฏอยู่ ด้วยเหตุ ๕ ประการ

ก็สมณพราหมณ์ผู้เจริญเหล่านั้น อาศัยอะไร ปรารภอะไร
จึงมีทิฏฐิว่านิพพานในปัจจุบันบัญญัติว่า

นิพพานปัจจุบันเป็นธรรมอย่างยิ่งของสัตว์ผู้ปรากฏอยู่
ด้วยเหตุ ๕ ประการ?

==========================

๕๘. (๑) ดูกรภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้
มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า

ท่านผู้เจริญ เพราะอัตตานี้ เอิบอิ่ม พรั่งพร้อม
เพลิดเพลินอยู่ด้วยกามคุณห้า

ฉะนั้น จึงเป็นอันบรรลุนิพพานปัจจุบัน
อันเป็นธรรมอย่างยิ่ง.

พวกหนึ่งย่อมบัญญัติว่า นิพพาน
ปัจจุบันเป็นธรรมอย่างยิ่งของสัตว์ผู้ปรากฏอยู่ อย่างนี้.

หมายเหตุ;

(๑)

เหตุปัจจัยที่สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลก
มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้

เกิดจาก อวิชชา(ความไม่รู้) ที่มีอยู่
เป็นปัจจัยให้ ไม่รู้ชัด “ผัสสะ(สิ่งที่เกิดขึ้น)”
ที่มีเกิดขึ้น ตามความเป็นจริง

ผัสสะ เวทนา ตัณหา ภพ(กามภพ)
ที่มีเกิดขึ้น ขณะนั้นๆ(ดำเนินชีวิต)

เมื่อไม่รู้ จึงปล่อยให้ก้าวล่วงออกมา
ทางกาย วาจา(ชาติ)

จึงกลายเป็นการสร้างกรรมใหม่
ให้มีเกิดขึ้นอีก

=====================

๕๙. (๒) สมณะหรือพราหมณ์พวกอื่น กล่าวกะสมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น อย่างนี้ว่า

ท่านผู้เจริญ มีอยู่จริง อัตตาที่ท่านกล่าวถึงนั้น
ข้าพเจ้ามิได้กล่าวว่าไม่มี

ท่านผู้เจริญ แต่อัตตานี้ใช่จะบรรลุ
นิพพานปัจจุบันอันเป็นธรรมอย่างยิ่ง
ด้วยเหตุเพียงเท่านี้หามิได้.
ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร

เพราะเหตุว่า กามทั้งหลาย
ไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา

เพราะกามทั้งหลายแปรปรวนเป็นอย่างอื่น
จึงเกิดความโศก ความร่ำไร ความทุกข์ โทมนัส และ
ความคับใจ ท่านผู้เจริญ

เพราะอัตตานี้สงัดจากกาม สงัดจากอกุศลธรรม
บรรลุปฐมฌาน มีวิตก มีวิจาร มีปีติและสุขเกิดแต่วิเวกอยู่

ฉะนั้น จึงเป็นอันบรรลุนิพพานปัจจุบัน
อันเป็นธรรมอย่างยิ่ง

พวกหนึ่งย่อมบัญญัติว่า
นิพพานปัจจุบันเป็นธรรมอย่างยิ่งของสัตว์ผู้ปรากฏอยู่อย่างนี้

หมายเหตุ;

(๒)

เหตุปัจจัยที่สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลก
มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้

เกิดจาก อวิชชา(ความไม่รู้) ที่มีอยู่
เป็นปัจจัยให้ ไม่รู้ชัด “ผัสสะ(สิ่งที่เกิดขึ้น)”
ที่มีเกิดขึ้น ตามความเป็นจริง

ผัสสะ เวทนา ตัณหา ภพ(รูปภพ)
ที่มีเกิดขึ้น ขณะนั้นๆ

เมื่อไม่รู้ จึงปล่อยให้ก้าวล่วงออกมา
ทางกาย วาจา(ชาติ)

จึงกลายเป็นการสร้างกรรมใหม่
ให้มีเกิดขึ้นอีก
========================

๖๐. (๓) สมณะหรือพราหมณ์พวกอื่น กล่าวกะสมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น อย่างนี้ว่า

ท่านผู้เจริญ มีอยู่จริง อัตตาที่ท่านกล่าวถึงนั้น
ข้าพเจ้ามิได้กล่าวว่าไม่มี

ท่านผู้เจริญ แต่อัตตานี้ ช่จะบรรลุนิพพานปัจจุบัน
อันเป็นธรรมอย่างยิ่ง ด้วยเหตุเพียงเท่านี้หามิได้
ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร

เพราะเหตุว่าปฐมฌานนั้น ท่านกล่าวว่าหยาบ
ด้วยยังมีวิตกและวิจารอยู่ ท่านผู้เจริญ

เพราะอัตตานี้บรรลุทุติยฌาน มีความผ่องใสแห่งจิตในภายใน
มีความเป็นธรรมเอกผุดขึ้น

เพราะวิตก วิจารสงบไป
ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีปีติและสุขเกิดแต่สมาธิอยู่

ฉะนั้น จึงเป็นอันบรรลุนิพพานปัจจุบันอันเป็นธรรมอย่างยิ่ง
พวกหนึ่งย่อมบัญญัติว่า นิพพานปัจจุบันเป็นธรรมอย่างยิ่งของสัตว์
ผู้ปรากฏอยู่ อย่างนี้.

หมายเหตุ;

(๓)

เหตุปัจจัยที่สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลก
มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้

เกิดจาก อวิชชา(ความไม่รู้) ที่มีอยู่
เป็นปัจจัยให้ ไม่รู้ชัด “ผัสสะ(สิ่งที่เกิดขึ้น)”
ที่มีเกิดขึ้น ตามความเป็นจริง

ผัสสะ เวทนา ตัณหา ภพ(รูปภพ)
ที่มีเกิดขึ้น ขณะนั้นๆ

เมื่อไม่รู้ จึงปล่อยให้ก้าวล่วงออกมา
ทางกาย วาจา(ชาติ)

จึงกลายเป็นการสร้างกรรมใหม่
ให้มีเกิดขึ้นอีก

======================

๖๑. (๔) สมณะหรือพราหมณ์พวกอื่น กล่าวกะสมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น อย่างนี้ว่า

ท่านผู้เจริญ มีอยู่จริง อัตตาที่ท่านกล่าวถึงนั้น
ข้าพเจ้ามิได้กล่าวว่าไม่มี

ท่านผู้เจริญ แต่อัตตานี้ใช่จะบรรลุนิพพานปัจจุบัน
อันเป็นธรรมอย่างยิ่ง ด้วยเหตุเพียงเท่านี้หามิได้
ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร

เพราะเหตุว่า ทุติยฌานนั้น ท่านกล่าวว่าหยาบ
ด้วยยังมีปีติเป็นเหตุให้จิตกระเหิมอยู่

เพราะอัตตานี้มีอุเบกขา มีสติ มีสัมปชัญญะ
เสวยสุขด้วยนามกาย

เพราะปีติสิ้นไป บรรลุตติยฌาน
ที่พระอริยะทั้งหลายสรรเสริญว่า
ผู้ได้ฌานนี้ เป็นผู้มีอุเบกขา มีสติเสวยสุขอยู่

ฉะนั้น จึงเป็นอันบรรลุนิพพานปัจจุบัน
อันเป็นธรรมอย่างยิ่ง

พวกหนึ่งย่อมบัญญัติว่า นิพพานปัจจุบัน
เป็นธรรมอย่างยิ่ง ของสัตว์ผู้ปรากฏอยู่ อย่างนี้.

หมายเหตุ;

(๔)

เหตุปัจจัยที่สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลก
มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้

เกิดจาก อวิชชา(ความไม่รู้) ที่มีอยู่
เป็นปัจจัยให้ ไม่รู้ชัด “ผัสสะ(สิ่งที่เกิดขึ้น)”
ที่มีเกิดขึ้น ตามความเป็นจริง

ผัสสะ เวทนา ตัณหา ภพ(รูปภพ)
ที่มีเกิดขึ้น ขณะนั้นๆ

เมื่อไม่รู้ จึงปล่อยให้ก้าวล่วงออกมา
ทางกาย วาจา(ชาติ)

จึงกลายเป็นการสร้างกรรมใหม่
ให้มีเกิดขึ้นอีก

=========================


๖๒. (๕) สมณะหรือพราหมณ์พวกอื่น กล่าวกะสมณะหรือพราหมณ์พวกนั้น อย่างนี้ว่า

ท่านผู้เจริญ มีอยู่จริง อัตตาที่ท่านกล่าวถึงนั้น
ข้าพเจ้ามิได้กล่าวว่าไม่มี

ท่านผู้เจริญ แต่อัตตานี้ ใช่จะบรรลุนิพพานปัจจุบัน
อันเป็นธรรมอย่างยิ่ง ด้วยเหตุเพียงเท่านี้หามิได้
ข้อนั้นเพราะเหตุอะไร

เพราะเหตุว่า ตติยฌานนั้น ท่านกล่าวว่าหยาบ
ด้วยจิตยังคำนึงถึงสุขอยู่

เพราะอัตตานี้บรรลุจตุตถฌาน ไม่มีทุกข์ ไม่มีสุข
มีอุเบกขาเป็นเหตุใ ห้สติบริสุทธิ์ เพราะละสุข ละทุกข์
และดับโสมนัส โทมนัสก่อนๆ ได้

ฉะนั้น จึงเป็นอันบรรลุนิพพานปัจจุบัน
อันเป็นธรรมอย่างยิ่ง

พวกหนึ่งย่อมบัญญัติว่า นิพพานปัจจุบัน
เป็นธรรมอย่างยิ่งของสัตว์ผู้ปรากฏอยู่ อย่างนี้.

หมายเหตุ;

(๕)

เหตุปัจจัยที่สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลก
มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้

เกิดจาก อวิชชา(ความไม่รู้) ที่มีอยู่
เป็นปัจจัยให้ ไม่รู้ชัด “ผัสสะ(สิ่งที่เกิดขึ้น)”
ที่มีเกิดขึ้น ตามความเป็นจริง

ผัสสะ เวทนา ตัณหา ภพ(รูปภพ)
ที่มีเกิดขึ้น ขณะนั้นๆ

เมื่อไม่รู้ จึงปล่อยให้ก้าวล่วงออกมา
ทางกาย วาจา(ชาติ)

จึงกลายเป็นการสร้างกรรมใหม่
ให้มีเกิดขึ้นอีก

============================

ดูกรภิกษุทั้งหลาย สมณพราหมณ์เหล่านั้น มีทิฏฐิว่านิพพานในปัจจุบัน ย่อมบัญญัติว่า

นิพพานปัจจุบันเป็นธรรมอย่างยิ่ง
ของสัตว์ผู้ปรากฏอยู่ ด้วยเหตุ ๕ ประการนี้แล

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็สมณะหรือพราหมณ์พวกใดพวกหนึ่ง
มีทิฏฐิว่า นิพพานในปัจจุบันเป็นธรรมอย่างยิ่ง
ของสัตว์ผู้ปรากฏอยู่

สมณะหรือพราหมณ์เหล่านั้นทั้งหมด
ย่อมบัญญัติด้วยเหตุ ๕ ประการนี้เท่านั้น
หรือแต่อย่างใดอย่างหนึ่ง นอกจากนี้ไม่มี.

 

 

http://84000.org/tipitaka/read/?9/50

วิถีแห่งการรู้แจ้ง

วิถีแห่งการรู้แจ้ง

แจ้งใน นิพพาน
ที่มีเกิดขึ้นตามความเป็นจริง

ย่อมแจ้งใน ปฏิจจสมุปบาท
และลักษณะอาการที่มีเกิดขึ้น ทั้ง 12 คำเรียก
ที่มีเกิดขึ้นตามความเป็นจริง

ย่อมแจ้งใน อริยสัจ 4
ที่มีเกิดขึ้นตามความเป็นจริง

1.ย่อมแจ้งใน ทุกข์,สุข ที่มีเกิดขึ้นในชีวิต
เกิดจากอะไร เป็นเหตุปัจจัยให้มีเกิดขึ้น

2.ย่อมแจ้งใน จิตดวงสุดท้าย
ตายแล้วเกิด เกิดแล้วตาย
การเวียนว่ายตายเกิดในสังสารวัฏ
เกิดจากอะไรเป็นเหตุปัจจัยให้มีเกิดขึ้น

หากไม่แจ้งในนิพพาน
ที่มีเกิดขึ้นตามความเป็นจริง

ย่อมไม่แจ้งในปฏิจจสมุปบาท ทั้ง12 อาการ
ที่มีเกิดขึ้นตามความเป็นจริง

เพราะเหตุปัจจัยนี้
อริยสัจ4 จึงเป็นหัวใจของข้อปฏิบัติ
และเป็นผลของการการปฏิบัติ

ธรรมที่มีอุปการะคุณมากในการปฏิบัติ

ทั้งทางโลก
(การดำเนินชีวิต)

และทางธรรม
(การทำความเพียรเพื่อละเหตุแห่งทุกข์)

ได้แก่

สมถะ
(สัมมาสมาธิ)

วิปัสสนา
(ไตรลัษณ์)

โยนิโสมนสิการ
(การกำหนดรู้ใน ผัสสะ เวทนา ตัณหา อุปทาน ภพ/ความรู้สึกนึกคิด ที่มีเกิดขึ้นจากผัสสะ เป็นเหตุปัจจัย)

บรรลุนิพพานในปัจจุบัน

๔. ธัมมกถิกสูตรที่ ๒
ว่าด้วยเหตุที่เรียกว่าพระธรรมกถึก

[๓๐๓] พระนครสาวัตถี.
ภิกษุนั้นนั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ที่เรียกว่า พระธรรมกถึก พระธรรมกถึก ดังนี้
ภิกษุชื่อว่าเป็นธรรมกถึกด้วยเหตุเพียงเท่าไร
ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติธรรม สมควรแก่ธรรมด้วยเหตุเพียงเท่าไร?

พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า ดูกรภิกษุ หากว่า ภิกษุแสดงธรรมเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณไซร้
ควรจะเรียกว่า ภิกษุผู้ธรรมกถึก.

หากว่า ภิกษุเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความเบื่อหน่าย เพื่อความคลายกำหนัด เพื่อความดับรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณไซร้
ควรจะเรียกว่า ภิกษุผู้ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม.

หากว่า ภิกษุเป็นผู้หลุดพ้นแล้วเพราะเบื่อหน่าย เพราะคลายกำหนัด เพราะดับ เพราะไม่ถือมั่นรูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณไซร้
ควรจะเรียกว่า ภิกษุผู้ได้บรรลุนิพพานในปัจจุบัน.

จบ สูตรที่ ๔

ว่าด้วย เหตุของการเข้าสู่เส้นทาง

ปโตทสูตร

[๑๑๓] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ม้าอาชาไนยตัวเจริญ ๔ จำพวกนี้มีปรากฏอยู่ในโลก
๔ จำพวกเป็นไฉน คือ

ม้าอาชาไนยตัวเจริญบางตัวในโลกนี้ พอเห็นเงาปะฏักเข้าก็ย่อมสลด ถึงความสังเวชว่า
วันนี้นายสารถีผู้ฝึกม้าจักให้เราทำเหตุอะไรหนอ
เราจักตอบแทนแก่เขาอย่างไร

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ม้าอาชาไนยตัวเจริญบางตัวในโลกนี้ แม้เห็นปานนี้ก็มี
นี้เป็นม้าอาชาไนยตัวเจริญที่ ๑ มีปรากฏอยู่ในโลก ฯ

อีกประการหนึ่ง ม้าอาชาไนยตัวเจริญบางตัวในโลกนี้ เห็นเงาปะฏักแล้ว
ย่อมไม่สลด ไม่ถึงความสังเวชเลยทีเดียว

แต่เมื่อถูกแทงด้วยปะฏักที่ขุมขน จึงสลด ถึงความสังเวชว่า
วันนี้นายสารถีผู้ฝึกม้าจักให้เราทำเหตุอะไรหนอ
เราจักตอบแทนแก่เขาอย่างไร

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ม้าอาชาไนยตัวเจริญบางตัวในโลกนี้ แม้เห็นปานนี้ก็มี
นี้เป็นม้าอาชาไนยตัวเจริญที่ ๒ มีปรากฏอยู่ในโลก ฯ

อีกประการหนึ่ง ม้าอาชาไนยตัวเจริญบางตัวในโลกนี้
เห็นเงาปะฏักแล้วย่อมไม่สลด ไม่ถึงความสังเวช
แม้ถูกแทงด้วยปะฏักที่ขุมขนก็ไม่สลด ไม่ถึงความสังเวช

แต่เมื่อถูกแทงด้วยปะฏักถึงผิวหนังจึงสลด ถึงความสังเวชว่า
วันนี้นายสารถีผู้ฝึกม้าจักให้เราทำเหตุอะไรหนอ
เราจักตอบแทนแก่เขาอย่างไร

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ม้าอาชาไนยตัวเจริญบางตัวในโลกนี้ แม้เห็นปานนี้ก็มี
นี้เป็นม้าอาชาไนยตัวเจริญที่ ๓ มีปรากฏอยู่ในโลก ฯ

อีกประการหนึ่ง ม้าอาชาไนยตัวเจริญบางตัวในโลกนี้
เห็นเงาปะฏักก็ไม่สลด ไม่ถึงความสังเวช

แม้ถูกแทงด้วยปะฏักที่ขุมขนก็ไม่สลด ไม่ถึงความสังเวช
แม้ถูกแทงด้วยปะฏักถึงผิวหนังก็ไม่สลด ไม่ถึงความสังเวช

แต่เมื่อถูกแทงด้วยปะฏักถึงกระดูก จึงสังเวช ถึงความสลดว่า
วันนี้นายสารถีผู้ฝึกม้าจักให้เราทำเหตุอะไรหนอ
เราจักตอบแทนแก่เขาอย่างไร

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ม้าอาชาไนยตัวเจริญบางตัวในโลกนี้ แม้เห็นปานนี้ก็มี
นี้เป็นม้าอาชาไนยตัวเจริญที่ ๔ มีปรากฏอยู่ในโลก

ดูกรภิกษุทั้งหลาย ม้าอาชาไนยตัวเจริญ ๔ จำพวกนี้แล
มีปรากฏอยู่ในโลก ฯ

ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุรุษอาชาไนยผู้เจริญ ๔ จำพวก
มีปรากฏอยู่ในโลก ฉันนั้นเหมือนกัน
๔ จำพวกเป็นไฉน คือ

บุรุษอาชาไนยผู้เจริญบางคนในโลกนี้ได้ฟังว่า
ในบ้านหรือในนิคมโน้นมีหญิงหรือชายถึงความทุกข์ หรือทำกาลกิริยา
เขาย่อมสลด ถึงความสังเวช

เพราะเหตุนั้น เป็นผู้สลดแล้ว
เริ่มตั้งความเพียรไว้ โดยแยบคาย มีใจเด็ดเดี่ยว
ย่อมกระทำให้แจ้งซึ่งปรมสัจจะด้วยนามกาย
และเห็นแจ้งแทงตลอดด้วยปัญญา

ม้าอาชาไนยตัวเจริญพอเห็นเงาปะฏักย่อมสลด ถึงความสังเวช แม้ฉันใด
เรากล่าวบุรุษอาชาไนยผู้เจริญนี้เปรียบฉันนั้น

ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุรุษอาชาไนยผู้เจริญบางคนในโลกนี้
แม้เห็นปานนี้ก็มี นี้เป็นบุรุษอาชาไนยผู้เจริญที่ ๑ มีปรากฏอยู่ในโลก ฯ

อีกประการหนึ่ง บุรุษอาชาไนยผู้เจริญบางคนในโลกนี้
ไม่ได้ฟังว่าในบ้านหรือในนิคมโน้น มีหญิงหรือชายถึงความทุกข์ หรือทำกาลกิริยา
แต่เขาเห็นหญิงหรือชายผู้ถึงความทุกข์ หรือทำกาลกิริยาเอง
เขาจึงสลด ถึงความสังเวช

เพราะเหตุนั้น เป็นผู้สลดแล้ว
เริ่มตั้งความเพียรไว้โดยแยบคาย มีใจเด็ดเดี่ยว
ย่อมกระทำให้แจ้งซึ่งปรมสัจจะด้วยนามกาย และเห็นแจ้งแทงตลอดด้วยปัญญา

ม้าอาชาไนยตัวเจริญถูกแทงด้วยปะฏักที่ขุมขนย่อมสลด ถึงความสังเวช
แม้ฉันใด เรากล่าวบุรุษอาชาไนยผู้เจริญนี้เปรียบฉันนั้น

ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุรุษอาชาไนย ผู้เจริญบางคนในโลกนี้
แม้เห็นปานนี้ก็มี นี้เป็นบุรุษอาชาไนยผู้เจริญที่ ๒ มีปรากฏอยู่ในโลก ฯ

อีกประการหนึ่ง บุรุษอาชาไนยผู้เจริญบางคนในโลกนี้
ไม่ได้ฟังว่าในบ้านหรือในนิคมโน้น มีหญิงหรือชายถึงความทุกข์ หรือทำกาลกิริยา
และไม่ได้เห็นหญิงหรือชายผู้ถึงความทุกข์ หรือทำกาลกิริยาเอง
แต่ญาติหรือสาโลหิตของเขาถึงความทุกข์ หรือทำกาลกิริยา
เขาจึงสลด ถึงความสังเวช

เพราะเหตุนั้น เป็นผู้สลดแล้ว
เริ่มตั้งความเพียรไว้โดยแยบคาย มีใจเด็ดเดี่ยว ย่อมกระทำให้แจ้ง
ซึ่งปรมสัจจะด้วยนามกาย และเห็นแจ้งแทงตลอดด้วยปัญญา
ม้าอาชาไนยตัวเจริญถูกแทงผิวหนังจึงสลด ถึงความสังเวช
แม้ฉันใด เรากล่าวบุรุษอาชาไนยผู้เจริญนี้เปรียบฉันนั้น

ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุรุษอาชาไนยผู้เจริญบางคนในโลกนี้
แม้เห็นปานนี้ก็มี นี้เป็นบุรุษอาชาไนยผู้เจริญที่ ๓ มีปรากฏอยู่ในโลก ฯ

อีกประการหนึ่ง บุรุษอาชาไนยผู้เจริญบางคนในโลกนี้
ไม่ได้ฟังว่าในบ้านหรือในนิคมโน้น มีหญิงหรือชายถึงความทุกข์ หรือทำกาลกิริยา
และไม่ได้เห็นหญิงหรือชายผู้ถึงความทุกข์ หรือทำกาลกิริยาเอง
ทั้งญาติหรือสาโลหิตของเขาก็ไม่ถึงทุกข์ หรือทำกาลกิริยา

แต่เขาเองทีเดียว อันทุกขเวทนาเป็นไปทางสรีระ กล้าแข็ง เผ็ดร้อน ไม่น่ายินดี ไม่น่าพอใจ
แทบจะนำชีวิตไปเสีย ถูกต้องแล้วเขาจึงสลด ถึงความสังเวช

เพราะเหตุนั้น เป็นผู้สลดแล้ว
เริ่มตั้งความเพียรไว้โดยแยบคาย มีใจเด็ดเดี่ยว ย่อมกระทำให้แจ้งซึ่งปรมสัจจะด้วยนามกาย
และเห็นแจ้งแทงตลอดด้วยปัญญา

ม้าอาชาไนยตัวเจริญถูกแทงด้วยปะฏักถึงกระดูก จึงสลดถึงความสังเวช
แม้ฉันใด เรากล่าวบุรุษอาชาไนยผู้เจริญนี้เปรียบฉันนั้น

ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุรุษอาชาไนยผู้เจริญบางคนในโลกนี้
แม้เห็นปานนี้ก็มี นี้เป็นบุรุษอาชาไนยผู้เจริญที่ ๔ มีปรากฏอยู่ในโลก

ดูกรภิกษุทั้งหลาย บุรุษอาชาไนยผู้เจริญ ๔ จำพวกนี้แล
มีปรากฏอยู่ในโลก ฯ

นิพพาน

ปฏิปทาเป็นที่สบาย
แก่การบรรลุนิพพาน

ภิกษุ ท. ! เราจักแสดง ปฏิปทาเป็นที่สบาย
แก่การบรรลุนิพพาน แก่พวกเธอ.
พวกเธอจงฟัง จงทำในใจให้ดี เราจักกล่าว.

ภิกษุ ท. ! ปฏิปทาเป็นที่สบาย แก่การบรรลุนิพพาน นั้น เป็นอย่างไรเล่า ?
ภิกษุ ท. ! ภิกษุในกรณีนี้

ย่อมเห็นซึ่ง จักษุ ว่า ไม่เที่ยง ;
ย่อมเห็นซึ่ง รูปทั้งหลาย ว่า ไม่เที่ยง ;
ย่อมเห็นซึ่ง จักขุวิญญาณ ว่า ไม่เที่ยง ;
ย่อมเห็นซึ่ง จักขุสัมผัส ว่า ไม่เที่ยง ;
ย่อมเห็นซึ่ง เวทนา อันเป็นสุข เป็นทุกข์ หรือ
เป็นอทุกขมสุข (ไม่ทุกข์ไม่สุข) ที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัส เป็นปัจจัย ว่า ไม่เที่ยง.

(ในกรณีแห่ง โสตะ(หู) ฆานะ(จมูก) ชิวหา(ลิ้น) กายะ(กาย) และมนะ(ใจ)
ก็ได้ตรัสต่อไป ด้วยข้อความอย่างเดียวกัน ทุกตัวอักษร ต่างกันแต่ชื่อเท่านั้น).

ภิกษุ ท. ! นี้แล คือปฏิปทาเป็นที่สบาย
แก่การบรรลุนิพพาน นั้น.
สฬา.สํ. ๑๘ / ๑๖๗ / ๒๓๒.

หมายเหตุ:

นิพพานนี้ หมายถึง ความดับภพ(ภพชาติปัจจุบัน)

ปฏิจจสมุปบาท

เรียนรู้จาก พระไตรปิฎก

http://www.palapanyo.com/files/tpd/index.php?f=Tripitaka-Attakata/26/src/260001.txt

http://www.geocities.ws/tmchote/tpd-mcu/tpd16.htm

 

 

ทิฏฐิ ๖๒ เป็นผลของการไม่รู้ปฏิจจสมุปบาท

http://faq.watnapp.com/word/164-04-00-0011#

http://www.navy.mi.th/newwww/code/special/budham/tps/tps1402.htm#๖

 

 

ทิฏฐธรรมนิพพานทิฏฐิ ๕

http://84000.org/tipitaka/read/?9/50

ปัญจัตตยสูตร (๑๐๒)

http://84000.org/tipitaka/read/v.php?B=14&A=512&Z=792&bgc=aliceblue&pagebreak=0

Previous Older Entries

กรกฎาคม 2018
พฤ อา
« พ.ค.    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

คลังเก็บ

%d bloggers like this: